Con người lần đầu tiếp xúc với biển sâu

Biển sâu là khu vực có độ sâu từ 200m trở xuống. Liệu chúng ta có thể đi sâu tới mức nào? Mặt biển lấp lánh dưới ánh nắng, đẹp đến mức như thể ai đó đã trải một tấm lụa kim cương lên mặt nước. Những ánh sáng vàng và bạc đan xen, chói lóa đến độ khiến mắt không thể mở ra nổi.

Khi cúi mình xuống làn nước, ánh sáng mặt trời vẫn cho phép ta phân biệt được màu sắc và độ sáng. Có thể là ánh sáng xanh lục nhạt, trong suốt, hoặc nếu bụi đất nổi lên thì sẽ trở nên mờ đục. Sóng nước màu xanh dương vẫn còn có thể nhìn thấy cùng với đáy biển bên dưới. Ở đây, vẫn chưa thể gọi là đã rơi xuống đáy. Dưới ánh sáng đó, những sinh vật máu nóng vẫn vui vẻ tận hưởng làn nước. Nơi đây ồn ào, tràn ngập âm thanh và ánh sáng rực rỡ.

Đi sâu thêm một chút nữa, không gian bắt đầu tối hơn. Màu nước chuyển từ xanh dương sang xanh lá, hoặc trở nên mờ đục như màu xanh ngọc lam hay gần như xanh đậm. Con người vẫn có thể nín thở và lặn xuống đây, rồi dùng sức ở chân để bơi ngược lên tìm lại ánh sáng.

Tuy yên tĩnh, nhưng chỉ cần nhích lên một chút là có thể tiếp cận lại với ánh sáng và âm thanh. Không có gì cản trở việc đi lên từ dưới đáy, và cả việc lặn xuống lại cũng chẳng cần đánh đổi gì. Biển, đối với những sinh vật nghỉ ngơi trong lòng nó, là một nơi nhân hậu vô tận. Nhưng đối với sinh vật trên cạn, vẻ đẹp của biển chỉ dừng lại ở mức đó. Cá sấu và hà mã cũng không lặn sâu hơn, bởi bên dưới độ sâu ấy, biển không còn lòng bao dung mà chỉ còn lại sự tàn nhẫn.

Đi xuống sâu hơn nữa mới là bước vào giai đoạn thực sự của "lặn sâu". Nơi đây tối hơn, với sắc nước gần như xanh đen hoặc xanh lá đậm đến mức trông như đen. Nếu tầm nhìn không tốt, đến cả tay chân mình cũng không thấy rõ. Dù tăm tối, lặng lẽ và xa lạ, con người vẫn còn có thể nhìn thấy phía trước ở tầng này.

Sinh vật trên cạn, không thể chỉ dùng phổi của mình, phải mượn bình dưỡng khí để được phép ở lại trong lòng biển này. Đây là nơi sinh sống của các loài sinh vật biển, cũng là nơi con người lấy phần lớn hải sản. Một nơi vừa ồn ào, vừa yên tĩnh. Một đại dương lạnh lẽo không có ánh sáng mặt trời.

Nếu còn lặn sâu hơn nữa, sẽ đến vùng đất bí ẩn. Những sinh vật từ chối sống dưới ánh sáng mặt trời sinh sống ở đó. Do không có chút ánh sáng nào, việc mù lòa hay không nhìn thấy không còn là trở ngại để sinh tồn.

Nơi này cất giấu vô số tàu đắm, kho báu, thi thể và những bí mật. Bóng tối hoàn toàn, trọn vẹn và tĩnh lặng bao phủ mọi thứ. Nếu nói rằng một khi đã rơi xuống thì không thể trở lại, thì chính nơi này mới xứng đáng với câu nói ấy. Đây là điểm tận cùng, đáy của mọi đáy, vực sâu địa chất của thế giới. Nếu ai đó hỏi đã từng rơi xuống đáy sâu đến mức nào, thì nơi đây chính là chốn mà ta có thể trả lời rằng mình đã chạm đến nguồn cội của nước biển, gần nhất với trung tâm của các vì sao. Tiếng thét phát ra từ nơi này, sẽ không có ai nghe thấy. Đây chính là đáy sâu của biển sâu.

Dưới tầng đáy này, có thứ vàng đen là dầu mỏ.

Thật ra, cả cuộc đời tôi chẳng có chút liên quan nào đến dầu mỏ hay khí đốt tự nhiên. Dù sống trong thế kỷ 21, xung quanh tôi tràn ngập những vật dụng được làm từ sản phẩm phụ của dầu mỏ, nhưng tôi chưa từng nghĩ xem cái gì là nhựa tổng hợp, cái gì là sợi nhân tạo. Vì công việc, tôi chỉ biết rằng những món như đồ dùng một lần hay thuốc aspirin đều được chiết xuất từ dầu mỏ, chứ chưa từng có lý do để biết rõ hơn.

Thay vì là người khai thác dầu mỏ, tôi chỉ đơn giản là người sử dụng nó. Khi đổ xăng cho xe, tôi chỉ nghĩ đến giá xăng, chứ chẳng bao giờ quan tâm xem dầu ấy được khai thác từ đâu, được tinh chế như thế nào, hay lấy từ vùng biển nào.

Vì vậy, khi bất ngờ bị ném xuống vùng biển sâu nơi người ta đang khai thác dầu ngay bên cạnh, tôi cũng không thể ý thức được chuyện đó là vấn đề nghiêm trọng đến mức nào.

Tôi sinh ra và lớn lên ở thành phố, kỹ năng bơi chỉ ở mức cơ bản, nên không chỉ dầu mỏ mà cả biển cũng là thứ tôi rất mù mờ. Tôi chưa từng nghĩ về biển ngoài chuyện ăn hải sản hay đi du lịch. Tất cả ký ức của tôi về biển chỉ là những hình ảnh bờ biển Địa Trung Hải trên tivi khiến tôi trầm trồ. Với tôi, biển chỉ là một điểm nghỉ dưỡng, là nơi có hải sản mà thôi.

Cảm giác bị ném vào đáy sâu nơi ánh sáng mặt trời không chiếu tới thật khó diễn tả. Không phải kiểu "À, không ngờ mình lại rơi vào đây", mà là khi tỉnh táo lại thì bản thân đã nằm sâu trong lòng biển rồi. Đúng hơn là cảm giác rơi vào bóng tối không đáy. Chỉ những người từng bị kéo xuống tận cùng của sự suy sụp mới hiểu được cảm giác trống rỗng và sợ hãi đó, và biển sâu khiến người ta cảm nhận điều ấy một cách rất thực tế.

Sinh vật sống trên cạn lúc nào cũng khao khát biển cả, nhưng một khi đã chìm vào dòng nước ấy, thì không còn đường quay về nữa rồi.

Chương 0 - Con người lần đầu tiếp xúc với biển sâu